काठमाडौं (हाम्रो खेलकुद) – नेपाली क्रिकेट टोलीले नयाँ मुख्य प्रशिक्षकको रुपमा भारतीय पूर्व अलराउन्डर मनोज प्रभाकरलाई पाएको छ । नयाँ प्रशिक्षक जो आएपनि भारतीय आउने लगभग पक्कापक्की थियो । चेतन शर्मा, लालचन्द राजपुत र मोन्टी देशाई चर्चामा थिए । तर क्यानले प्रभाकरलाई नियुक्त गर्यो ।

अघिल्लो महिना पुबुदु दासानायकेले राजीनामा दिँदै क्यानडा लागेपछि नेपालले नयाँ मुख्य प्रशिक्षकको रुपमा प्रभाकरलाई नियुक्त गरेको हो । उनको मासिक तलब नखुलाएपनि सम्झौता भने एक वर्षको छ । पछिल्लो समय मुख्य प्रशिक्षकमा उमेश पटवाल, डेभ ह्वाटमोर, जगत टमटा हुँदै दासानायकेले सम्हालिसकेका छन् ।

यसबीचमा टोलीले स्थिर प्रशिक्षक पाउन सकेको छैन । नेपालले हाल आइसिसी विश्वकप लिग–२ त्रिकोणात्मक ओडिआई सिरिज खेल्दै आएको छ । बाँकी १६ खेलले नेपाली क्रिकेटको आगमी भविष्य कोर्ने छ । ओडिआई मान्यतालाई निरन्तरता दिन नेपालले हालसम्मकै उच्च प्रदर्शन गर्नुपर्ने हुन्छ । किनभने नेपालले ओडिआई मान्यतालाई निरन्तरता दिन कम्तिमा बाँकी १० खेल जित्नुपर्ने समीकरण देखिन्छ ।

प्रभाकरको पहिलो चुनौती नै ओडिआई मान्यता जोगाउनु हुनेछ । तर प्रभाकरवाट नेपाली क्रिकेट ओडिआई मान्यता मात्र चाहदैन । उनले परिवर्तन र सुधार गर्नुपर्ने नेपाली क्रिकेटमा धेरै पक्षहरु छन् । अहिलेको ब्याटिङले त्यो धेरै कठिन देखिन्छ । पछिल्लो समय नेपाल ओडिआईमा दुई सय रन पनि पूरा गर्न सकेको छैन । त्यसैले प्रभाकरलाई ब्याटिङमा सुधार विना सुख छैन । नवनियुक्त प्रशिक्षक प्रभाकरवाट नेपालले चाहेको ६ पक्ष यस प्रकार छन् ।

६. स्थायी प्रशिक्षक

पछिल्लो समय नेपाली क्रिकेटले मुख्य प्रशिक्षक स्थायी रुपमा पाएको छैन । डेभ ह्वाटमोर, उमेश पटवाल र पुबुदु छ सात महिना मै राजीनामा दिएर फर्किएका छन् । यस अघिका प्रशिक्षकले तलबमा कर, आन्तरिक किचलो र नतिजा आउन नसकेपछि राजीनामा दिएका हुन् । यसले अस्थिरता बढाएको छ ।

लगातार परिवर्तन प्रशिक्षकले खेलाडी अलमलमा पर्ने गर्दछन् । छोटो समयमै लगातार फेरिदा खेलाडी कसले सिकाएको शैलीमा खेल्दा सहि हुन्छ दोदारमा पर्दा प्रदर्शन राम्रो नहुन सक्छ । नेपाल पहिला प्रभाकरबाट लामो समय प्रशिक्षण चाहन्छ । टिम निर्माणको लागि पनि एकै प्रशिक्षक हुनुपर्छ । प्रशिक्षक अनुसार रणनीति पनि फरक हुन्छ । फरक रणनीतिको लागि त्यसै अनुसारको खेलाडी चाहिन्छ । त्यसैले प्रभाकरबाट नेपाली क्रिकेट दीर्घकालिन प्रशिक्षण चाहन्छ ।

५. सहि निर्णय लिनुपर्ने

मुख्य प्रशिक्षक प्रभाकरबाट विशेषगरि नेपाली समर्थक आफ्नो निर्णय आफैं लिनसक्नु पर्ने चाहन्छन् । उनले कसैको स्वार्थको पछाडि नलागेर नेपाली क्रिकेट विकासको लागि आफैं निर्णय लिनसक्ने हुनुपर्छ । पुबुद आफ्नो भन्दा क्यानको प्रभावमा रहेर चलेको आरोप लागेको थियो । पटवाल सिमित खेलाडीको पक्षमा लागेर टोलीमा एकता भाडेको आलोचना खेपेका थिए ।

त्यसले नतिजा आउन सकेन । प्रशिक्षकले क्यान र खेलाडी दुवैको कुरा सुन्नुपर्छ । तर निर्णय सधैं सहि लिनुपर्छ । कसैलाई पनि काखा र पाखा गर्नु हुँदैन । कसैले गर्न खोजेपनि सधैं निरुसाहित गर्नुपर्छ ।

४. मिलनसार र समान व्यवहार

प्रशिक्षकलाई नेपाली क्रिकेटको इतिहासबारे जानकारी हुनुपर्छ । प्रभाकरले सन् २०१६ देखि नेपाली क्रिकेट पछ्याउँदै आएको बताएका छन् । उनीबाट मिलनसार, शान्त स्वभाव र समान व्यवहारको आशा राखेको छ । खेलाडीले प्रर्दशन बिगारेमा रिसाएर होईन हौसलाका साथ सम्झाउन सक्ने हुनुपर्छ । जसले खेलाडीमा थप अझ उर्जा, उत्प्रेरणा मिल्छ र राम्रो प्रर्दशन गर्न सक्छ ।

विगतमा प्रभाकर रुखो र हक्की स्वभावको रहेको बताइन्छ । अर्को तर्फ प्रशिक्षकबाट नेपाल खेलाडी र संघबीच समान व्यवहार चाहन्छ । संघ र खेलाडी मध्य एकसँग सम्बन्ध बिग्रिदा टोली माथि पुग्नमा असर पर्छ ।

प्रशिक्षकले दुवैलाई समान व्यवहार गर्नुपर्छ । कुनैपनि खेलाडीलाई काखा र पाखा गर्नु हुँदैन । उमेश पटवाल र दासानायकेलाई खेलाडीमै भेदभाव गरेको आरोप लाग्ने गर्दथ्यो ।

३. टिमलाई एक बनाउन सक्ने

प्रभाकरको मुख्य चुनौतीनै टोलीको गुट अन्त्य गर्नुपर्ने हुन्छ । नेपाली क्रिकेट गुटले नराम्रोसँग बिग्रिएको छ । प्रमुख खेलाडी नै दुई धारमा छन् । एक धार बनाउन नसके नतिजा आउन सक्दैन । प्रभाकरले टिमलाई एक बनाउन सक्ने मात्र सफल हुनेछन् । यदि कोहि कसैले गुट बनाउन खोज्छ भने उसलाई टोलीबाट बाहिर राख्न डराउनु हुँदैन । एकता विना नेपालले नतिजा हात पार्न सक्दैन । प्रभाकरले गुट अन्त्य गर्न जुनसुकै कदमपनि लिनुपर्ने हुन्छ ।

२. युवा खेलाडीलाई भारतमा प्रशिक्षणको व्यवस्था

भारत विश्वको एक शक्तिशाली देश हो । भारतमा प्रशिक्षण गर्नु र खेल्न पाउनु नेपाली खेलाडीको लागि भाग्यको कुरा हो । नेपाली खेलाडीमा क्षमताको कुनै कमी छैन । उनीहरुलाई विदेशमा प्रशिक्षणको आवश्यक छ । प्रभाकरले यसअघि दिल्ली र राजस्थामा घरेलु क्रिकेट हेरेका छन् ।

उनले आफ्नो पहलमा युवा खेलाडीलाई प्रशिक्षण व्यवस्था मिलाउन प्रयास गर्नुपर्छ । भारतको रणजी खेल्ने टोलीमा उनले प्रशिक्षण र खेल्ने अवसर मिलाईदिएमा खेलाडीमा धेरै परिवर्तन आउने छ । भारतमा थुप्रै स्तरीय क्रिकेट हुन्छन् । त्यहाँ कुरा गरेर प्रभाकरले नेपाली खेलाडीलाई अवसर दिन सके नेपाली क्रिकेट झनै माथि पुग्नेछ ।

१. ब्याटिङमा कान्तिकारी परिवर्तन

प्रभाकरमा ३९ टेस्ट, १ सय ३० ओडिआई, १ सय ५४ प्रथम श्रेणी र २ सय १४ लिष्ट ए खेल खेलेका छन् । उनी सन् १९९० को दशकमा भारतका स्टार अलराउन्डर थिए । उनीमा ब्याटिङमा राम्रो अनुभव छ । त्यो अनुभव नेपाली क्रिकेटमा बाड्दै कान्तिकारी परिवर्तन ल्यानुपर्छ ।

प्रभाकरबाट नेपालले चाहेको नै ब्याटिङमा सुधार हो । ब्याटिङ सुधारको लागि उनले कुनैपनि कसर छाड्नु हुन्न । खेलाडीको समस्यालाई चाँडै नै बुझ्दै सुधारमा ध्यान दिनुपर्छ । ब्याटिङ समस्या सुधार हुने हो भने अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा नेपालले चाडैनै फड्को मार्ने देखिन्छ । ब्याटिङमा सुधार गर्न सक्नुनै उनको सफलता हुनेछ ।